0
Wzrost śmiertelności loch jest trendem globalnym, obserwowanym w różnych krajach i systemach produkcji. Jednak analiza najbardziej wydajnych ferm w Danii pokazuje, że część z nich charakteryzuje się jednocześnie niską śmiertelnością loch, co wyraźnie podkreśla kluczową rolę zarządzania.
Jakie są kluczowe kroki, jeśli chcesz poprawić przeżywalność loch?
Pierwszym i najważniejszym elementem jest zaangażowanie właściciela fermy oraz jego gotowość do wprowadzania zmian. Jeżeli osoba zarządzająca fermą nie jest przygotowana na motywowanie personelu i tworzenie przestrzeni do zmian, skuteczne działania nie będą możliwe. Zarządzanie jest KLUCZOWYM czynnikiem ograniczania śmiertelności i dotyczy przede wszystkim ludzi, ich podejścia do zmian oraz jakości opieki nad zwierzętami. Dobry menadżer motywuje pracowników do codziennego, konsekwentnego wykonywania właściwych działań przez cały rok. Zapewnia jasne instrukcje, definiuje i priorytetyzuje kluczowe zadania, takie jak regularna obserwacja zwierząt.
Należy dokonać przeglądu jakości danych dostępnych na własnej fermie. Pozwala to skupić się na rzeczywistych problemach występujących w danym stadzie. W Danii fermy mogą korzystać z systemu SEGES Insight, który umożliwia porównanie wyników z innymi gospodarstwami oraz generuje regularne raporty. Kody przyczyn śmiertelności powinny być ograniczone do najważniejszych i właściwie stosowane przez personel, aby umożliwić rzetelną analizę.
Należy również przeanalizować odchów loszek. Przyszłe stado podstawowe jest kluczowym elementem fermy i powinno być traktowane jako priorytet. Zbyt często loszki są zaniedbywane i nie otrzymują odpowiedniej opieki, co ogranicza ich przyszłą produktywność i długość użytkowania.
- Żywienie loszek ma ogromny wpływ na ich długowieczność, zapewniając właściwą kondycję i rozwój w momencie pierwszego krycia (Żywienie loszek DanBred w kierunku plenności i długowieczności (1 z 2)).
- Utrzymanie: korzystne jest zapewnienie loszkom dużej przestrzeni (zalecane 2 m²/szt.) oraz bardzo intensywnego codziennego nadzoru. Infrastruktura dla loszek powinna uwzględniać rzeczywisty wskaźnik remontu stada, aby za wszelką cenę unikać nadmiernego obsadzenia.
- Selekcja: kluczowe jest selekcjonowanie loszek tak, aby do krycia trafiały wyłącznie osobniki najbardziej odporne i silne.
Skupienie się na jakości loch w momencie krycia: należy wdrożyć protokoły decyzyjne dla każdej lochy w kluczowych momentach, aby ocenić jej przydatność do kolejnego cyklu. Ocenie powinny podlegać nie tylko wyniki produkcyjne, ale także stan racic, kulawizny i ogólny dobrostan.
Lepiej, aby locha trafiła na samochód do rzeźni i przyniosła dochód z brakowania, niż do kontenera na padłe zwierzęta
Jeżeli istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że locha nie będzie w stanie urodzić kolejnego miotu, zawsze lepiej skierować ją do uboju po odsadzeniu prosiąt i odzyskać część wartości, zamiast inwestować czas i środki w krycie zwierzęcia o bardzo niskich szansach produkcyjnych.
Należy również pamiętać, że w Danii do uboju mogą być załadowane wyłącznie zwierzęta zdolne samodzielnie dojść do samochodu. W przeciwnym razie muszą zostać poddane eutanazji na fermie.
Lochy przekazują wiele sygnałów, ale aby je odczytać, personel musi uważnie obserwować zwierzęta. Na przykład:
- Czy locha porusza się prawidłowo podczas wchodzenia do porodówki?
- W jakim stanie są jej nogi i racice?
- Czy pochodzi z kojca szpitalnego?
- Czy była wielokrotnie leczona?
- Czy jest nadmiernie podrapana?
Takie obserwacje dostarczają bardzo cennych informacji, pozwalając przewidzieć, które lochy będą wymagały brakowania przy odsadzeniu, oraz umożliwiają lepsze planowanie liczby loszek wprowadzanych do grupy krycia.
W porodówce: jak locha poradziła sobie przy porodzie i odsadzeniu? Ile ma lat? Czy jest w pełni sprawna na wszystkich czterech kończynach?
Mieszanie loch: moment wysokiego ryzyka
Lochy, które już w momencie mieszania wykazują lekką kulawiznę, często pogarszają swój stan w trakcie ciąży, ponieważ samo mieszanie jest silnym czynnikiem ryzyka. W Danii organizacja SEGES przeprowadziła doświadczenie skoncentrowane na ograniczeniu ryzyka kulawizn podczas mieszania.
Foto 1: Duński kojec krycia stosowany podczas mieszania loch – głęboka ściółka ze słomy
W doświadczeniu lochy były mieszane w momencie odsadzenia i utrzymywane w kojcach z głęboką ściółką oraz swobodnym dostępem do stanowisk. Porównywano cztery warianty: 3 vs 5 m²/lochę oraz zamykanie w stanowiskach vs brak zamykania w okresie rui.
Wnioskiem z doświadczenia jest nadal zalecenie 3 m² na lochę oraz zamykanie w stanowiskach w czasie rui
Codzienna obserwacja zwierząt: kluczowe jest, aby personel prowadził dokładną, codzienną kontrolę każdej lochy.
Zdjęcie 2: Codzienna kontrola loch – wyszukiwanie loch z kulawizną
Nawet przy zastosowaniu systemów żywienia takich jak ESF, niezbędna jest bieżąca ocena loch i właściwe zarządzanie. Istotne jest odpowiednie ustawienie systemu ESF, w tym:
- Jak skonfigurowana jest lista alarmów?
- O której godzinie rozpoczyna się dzień żywieniowy?
Lochy prośne, utrzymywane na żywieniu restrykcyjnym, mają silną motywację do pobrania pełnej dziennej dawki. Jeśli dzień żywieniowy zaczyna się o północy, lochy dominujące pobierają paszę głównie w nocy, pozostawiając rano czas lochom niższej rangi. Analiza listy alarmów we wczesnych godzinach popołudniowych pozwala szybko zidentyfikować lochy, które mają problem z pobraniem pełnej dawki.
Jeżeli locha pojawi się na liście alarmowej systemu ESF, należy jej pomóc tego samego dnia
Również intensywny nadzór w krytycznych momentach, takich jak poród, przynosi korzyści nie tylko prosiętom, ale i lochom.
Dobre kojce szpitalne
Najczęstszą przyczyną eutanazji loch na fermie jest kulawizna. Aby umożliwić ich powrót do zdrowia, kojce szpitalne powinny zapewniać miękką ściółkę. Szanse pełnej rekonwalescencji są znacznie mniejsze na rusztach lub betonie.
Ważna jest także lokalizacja kojców szpitalnych. Po pierwsze dlatego, że trafiają do nich głównie lochy kulowe, trudne do przemieszczania. Po drugie – im łatwiej przemieścić chorą lochę, tym większa szansa, że personel rzeczywiście ją odseparuje od grupy.
Zdjęcie 3: Kojec szpitalny z suchą ściółką ze słomy w strefie legowiskowej.
Coraz większą uwagę zwraca się także na jakość i korekcję racic. Działania prewencyjne mają na celu korygowanie problemów, zanim się nasilą.
Foto 4. Urazy kończyn i racic oraz kulawizna u loch.
A) Owrzodzenia pęciny powstające w porodówce zwiększają ryzyko zakażeń;
B) Przerośnięte racice zwiększają ryzyko poślizgnięć, a długie raciczki dodatkowe (wilcze) zwiększają ryzyko naderwań i infekcji;
C) Walki między zwierzętami oraz śliskie podłoże zwiększają ryzyko urazów i złamań.
Jakość paszy
Analizując nagłe padnięcia loch na fermie, należy również uwzględnić jakość paszy, obecność toksyn oraz higienę systemu jej zadawania.
Ograniczenie śmiertelności loch wymaga dużo czasu i absolutnie kluczowe jest, aby właściciel lub menedżer był przekonany do działań i aktywnie prowadził cały proces. W wielu momentach konieczne będzie „postawienie kreski” i rozpoczęcie pracy w inny sposób, aby osiągnąć rzeczywiście znaczące efekty.
