0
Krótka historia afrykańskiego pomoru świń w Europie
Chorobę po raz pierwszy opisano w Kenii w 1921 r. i pozostaje ona endemiczna na dużych obszarach Afryki Subsaharyjskiej. Przez dziesięciolecia ASF pozostawał ograniczony do kontynentu afrykańskiego, co zmniejszało postrzeganie ryzyka poza tym regionem. Jednak w 1957 r. wirus po raz pierwszy opuścił Afrykę i został wykryty w Portugalii, co zapoczątkowało jego międzynarodowe rozprzestrzenianie się. Choć szybka depopulacja początkowo wyeliminowała ognisko, choroba pojawiła się ponownie w Hiszpanii w latach 60. i nie została wytępiona aż do 1995 r. Następnie w latach 70. i 80. ogniska występowały m.in. w takich krajach jak Andora (1975), Belgia (1985), Francja (1964, 1967 i 1974), Malta (1978), Niderlandy (1986) oraz Włochy (1967, 1969 i 1993), gdzie odpowiadała za sporadyczne ogniska (Rose i Le Potier, 2020).
Kluczowy punkt zwrotny nastąpił w 2007 r., kiedy ASF po raz pierwszy wykryto w Europie Wschodniej, a konkretnie w Gruzji. Stamtąd wirus rozprzestrzenił się po kontynencie, docierając do Hiszpanii w listopadzie 2025 r.
Poniższa mapa przedstawia w sposób wizualny i chronologiczny pojawienie się pierwszych przypadków ASF w Europie po jego ponownym wystąpieniu w 2007 r. oraz jego ewolucję geograficzną w czasie, pozwalając zrozumieć skalę i szybkość rozprzestrzeniania się wirusa na kontynencie.
Aktualna sytuacja ASF w Europie
Łączna liczba ognisk ASF u dzików i świń domowych w Europie (z wyłączeniem Rosji). Źródło: 333 na podstawie danych ADIS.
Świnie domowe
W 2025 r. odnotowano łącznie 937 ognisk u świń domowych, co stanowi wzrost o 25% w porównaniu z 2024 r. (752 ogniska), choć wynik ten pozostaje znacznie poniżej historycznych szczytów obserwowanych w latach 2018–2019, a przede wszystkim w 2023 r., kiedy zarejestrowano ponad 4 500 ognisk, głównie w związku z pojawieniem się choroby w Chorwacji, Bośni i Hercegowinie, Serbii oraz Rumunii.
W ciągu ostatniego roku uwaga ponownie przesunęła się na Europę Wschodnią i Bałkany, z istotnymi przypadkami w Rumunii, Serbii, Chorwacji, Mołdawii oraz Bośni i Hercegowinie, podczas gdy inne kraje wykazały wyraźną stabilizację lub spadki, jak np. Niemcy, które nie zgłosiły w ubiegłym roku żadnych przypadków u świń domowych po 10 przypadkach w 2024 r.
Dziki
Sytuacja w 2025 r. jest szczególnie istotna, ze wzrostem o 44% liczby ognisk zgłoszonych u dzików w porównaniu z rokiem poprzednim (11 054 ogniska wobec 7 672), co czyni ją drugim najwyższym wynikiem w całej serii, ustępującym jedynie 2021 r., kiedy potwierdzono 12 150 ognisk. Na szczególną uwagę zasługuje pojawienie się choroby w Hiszpanii pod koniec listopada, gdzie do tej pory potwierdzono 13 ognisk, wszystkie w promieniu 6 km strefy wysokiego ryzyka wokół pierwszego ogniska w prowincji Barcelona.
Liczba ognisk u dzików wzrosła w większości krajów, przy czym najbardziej znaczący wzrost procentowy odnotowano w Estonii, gdzie liczba ognisk stopniowo spadała od szczytu w 2016 r. (1 052), osiągając 36 ognisk w 2024 r., po czym ponownie wzrosła w 2025 r. (259). Najwięcej ognisk zgłosiły Polska (3 351; wzrost o niemal 50% w porównaniu z 2024 r.) oraz Niemcy (1 992; +113% w porównaniu z 2024 r.), a następnie Łotwa, Bułgaria, Węgry, Litwa i Włochy.
Styczeń 8, 2026/ Redakcja 333 na podstawie danych ADIS.
