Dodatek sacharozy do diet loch: czy poprawia smakowitość paszy u prosiąt w okresie odsadzania?

W systemach produkcji intensywnej prosięta są odsadzane we wczesnym wieku, około trzeciego–czwartego tygodnia życia. Jest to dla nich okres kluczowy i stresujący, ponieważ oddzielenie od lochy oraz konieczność adaptacji do nowej diety mogą prowadzić do spadku pobrania paszy, słabszych przyrostów oraz większej podatności na choroby. Aby ograniczyć te negatywne skutki, do diet wprowadza się różne dodatki paszowe oraz substancje o wysokiej smakowitości, takie jak komercyjne aromaty czy komponenty mleczne, które mają stymulować pobranie paszy i ułatwiać przejście na żywienie stałe.

Podobnie jak ludzie, świnie wykazują silną preferencję dla smaku słodkiego. Są zdolne do percepcji pięciu podstawowych smaków: umami, słodkiego, gorzkiego, kwaśnego i słonego. Cukry, takie jak sacharoza, glukoza i laktoza, są dla nich szczególnie atrakcyjne. Cecha ta prawdopodobnie wykształciła się jako naturalny mechanizm umożliwiający wykrywanie wysokoenergetycznych źródeł pokarmu. W rzeczywistości wcześniejsze badania wykazały, że sacharoza jest najbardziej preferowanym węglowodanem przez świnie, wywołując reakcję nagrody i wspomagając proces uczenia się. Z tego względu była stosowana jako dodatek do pasz dla trzody chlewnej, jednak wyniki badań są niejednoznaczne, ponieważ w niektórych przypadkach obserwowano spadek pobrania paszy i niższe przyrosty masy ciała.

Zachowania żywieniowe świń wynikają nie tylko z wrodzonych preferencji, lecz także z procesu uczenia się, który może zachodzić poprzez transmisję matczyną. Wykazano, że świeżo odsadzone prosięta mogą korzystać z doświadczeń żywieniowych lochy, ponieważ różne lotne związki obecne w jej diecie przenikają do płynu owodniowego i mleka. Ten proces ekspozycji prenatalnej i postnatalnej wpływa na akceptację znanych smaków, ułatwiając przejście do samodzielnego pobierania paszy po odsadzeniu. Jednak większość wcześniejszych badań koncentrowała się głównie na frakcji lotnej związków, czyli aromatach odbieranych drogą jamy ustno-nosowej.

W poprzednich badaniach analizowano wpływ suplementacji diety loch glutaminianem sodu (MSG) na percepcję smaku u prosiąt po odsadzeniu. Zaobserwowano, że prosięta eksponowane na MSG w diecie matek wykazywały niższe progi preferencji zarówno dla MSG, jak i sacharozy, co sugeruje interakcję między tymi smakami. Na podstawie tych obserwacji nasza grupa badawcza (Figueroa i in., 2022) oceniła wpływ dodatku sacharozy (cukru stołowego) do diet loch prośnych i karmiących na preferencję oraz pobranie roztworów o smaku słodkim i umami u ich potomstwa po odsadzeniu. Uzyskane wyniki dostarczają istotnych informacji zarówno dla branży trzody chlewnej, jak i dla zrozumienia wpływu spożycia cukrów przez matki u ssaków.

Sacharoza w diecie loch i jej wpływ na potomstwo

W badaniu oceniano, czy ekspozycja prenatalna i w okresie laktacji na sacharozę może modyfikować percepcję smaku słodkiego i umami u potomstwa. Wykorzystano dwie grupy loch: jedną żywioną standardową dietą komercyjną oraz drugą z dodatkiem 50 g/kg sacharozy. Następnie oceniono reakcję prosiąt na roztwory sacharozy i MSG po odsadzeniu.

Wyniki wskazały, że prosięta pochodzące od loch suplementowanych sacharozą miały istotnie wyższy próg preferencji dla sacharozy (15 mM) niż prosięta z grupy kontrolnej (0,1 mM), co świadczy o niższej wrażliwości na smak słodki (różnica 150 jednostek). W przypadku MSG prosięta z grupy sacharozy wykazywały większą wrażliwość na ten związek o smaku umami, jednak różnica względem grupy kontrolnej wynosiła jedynie jedną jednostkę (Tabela 1).

Tabela 1. Progi preferencji dla roztworów sacharozy i glutaminianu sodu u prosiąt pochodzących od loch suplementowanych sacharozą lub z grupy kontrolnej.

Ponadto prosięta pochodzące od loch suplementowanych sacharozą pobierały istotnie mniej roztworów sacharozy w zakresie stężeń 1–18 mM, co sugeruje adaptacyjną regulację pobrania energii wywołaną ekspozycją na sacharozę w okresie życia płodowego i laktacji. Różnica ta była specyficzna dla smaku słodkiego, ponieważ przy porównaniu pobrania MSG nie stwierdzono istotnych różnic między grupami (Tabela 2).

Tabela 2. Całkowite pobranie roztworów sacharozy i glutaminianu sodu u prosiąt pochodzących od loch suplementowanych sacharozą lub z grupy kontrolnej.

Implikacje dla branży trzody chlewnej

Badanie ma istotne znaczenie dla praktyki formulacji diet w produkcji trzody chlewnej. W praktyce można by zakładać, że dodatek cukrów do diet loch poprawi smakowitość i akceptację paszy przez prosięta po odsadzeniu. Wyniki wskazują jednak, że nadmiar sacharozy w diecie loch może powodować zmiany w wrażliwości smakowej potomstwa, ograniczając reakcję na smak słodki i modyfikując regulację pobrania paszy w kluczowych etapach rozwoju.

Jest to istotna informacja z punktu widzenia optymalizacji przejścia żywieniowego prosiąt. Niższa wrażliwość na słodycz może wpływać na akceptację diet po odsadzeniu oraz wyniki produkcyjne, co podkreśla znaczenie prawidłowego bilansowania składników pokarmowych w dietach loch.

Wnioski

Badanie potwierdza, że dodatek sacharozy do diet loch istotnie wpływa na regulację pobrania paszy oraz percepcję smaku u potomstwa. Podkreśla to konieczność odpowiedniego bilansowania składu żywieniowego diet loch prośnych i karmiących, aby uniknąć niepożądanych efektów w zachowaniu żywieniowym prosiąt.

Wyniki skłaniają również do refleksji nad formułowaniem diet maksymalizujących efektywność wykorzystania paszy bez zaburzania mechanizmów regulacji pobrania w krytycznych fazach wzrostu. Kontrola podaży cukrów w żywieniu loch jest kluczowa dla prawidłowego rozwoju apetytu oraz optymalizacji efektywności produkcyjnej w intensywnych systemach produkcji trzody chlewnej.