Precyzyjne żywienie loch karmiących: droga do zrównoważonego rozwoju i efektywności

W ostatnich latach technologia zrewolucjonizowała sposób żywienia zwierząt gospodarskich, zwłaszcza loch w okresie laktacji i ciąży. W tym kontekście jednym z najbardziej obiecujących osiągnięć w produkcji trzody chlewnej jest żywienie precyzyjne, szczególnie w okresie laktacji loch, ze względu na stosowanie linii hiperplennych, które są bardziej podatne na zaburzenia metaboliczne i żywieniowe, co może negatywnie wpływać na wzrost ich prosiąt w czasie laktacji oraz na ich późniejsze wyniki produkcyjne.

Według niektórych autorów, takich jak dr Cándido Pomar i współpracownicy (Pomar et al., 2019), żywienie precyzyjne polega na dostarczaniu poszczególnym zwierzętom lub małym grupom zwierząt takiej ilości składników pokarmowych, która w czasie rzeczywistym maksymalizuje ich wykorzystanie metaboliczne, bez pogorszenia wyników produkcyjnych. Zgodnie z tą definicją, żywienie precyzyjne wymaga automatycznego i częstego zbierania danych, ich przetwarzania oraz podejmowania działań związanych z kontrolą systemu żywienia. Jest to możliwe dzięki zastosowaniu elektronicznych systemów karmienia loch (ESF), co zostało również opisane przez innych autorów.

Niedawno trzy badania przeprowadzone przez Aparicio-Arnay i współpracowników (Aparicio et al., 2024; Aparicio-Arnay et al., 2025a, 2025b) w gospodarstwie Granja San Pedro należącym do firmy Cuarte, S.L., zlokalizowanym w Plasencia de Jalón w prowincji Saragossa (Hiszpania), wykazały, że wdrożenie żywienia precyzyjnego z wykorzystaniem elektronicznych karmników nie tylko poprawia wyniki produkcyjne loch i ich prosiąt, ale również przynosi korzyści ekonomiczne, środowiskowe oraz w zakresie dobrostanu zwierząt w porównaniu z tradycyjnymi karmnikami. Najważniejsze wyniki tych trzech badań podsumowano poniżej.

Więcej kilogramów lepszej jakości wieprzowiny przy mniejszym zużyciu paszy

Jednym z najbardziej spójnych i jednoznacznych wniosków płynących z trzech badań jest fakt, że lochy karmione za pomocą elektronicznych karmideł odsadzają cięższe prosięta, zużywając jednocześnie mniejszą ilość paszy. Wynika to głównie z ograniczenia strat paszy. Jedno z badań wykazało zmniejszenie zużycia paszy nawet o 32 kg na lochę w trakcie jednej laktacji w porównaniu z systemem tradycyjnym, natomiast dwa pozostałe badania wykazały redukcję na poziomie 23 kg. Przekłada się to na istotne oszczędności ekonomiczne dla gospodarstw.

Ponadto, zgodnie z wcześniejszymi badaniami (Moest et al., 2023), jedno z doświadczeń (Aparicio-Arnay et al., 2025b) wykazało, że prosięta pochodzące od loch żywionych elektronicznie osiągały wyższą masę ciała przy odsadzeniu oraz charakteryzowały się wyższym średnim dziennym przyrostem masy ciała (ADG) zarówno w odchowie, jak i w tuczu, a także lepszym współczynnikiem wykorzystania paszy w porównaniu z potomstwem loch żywionych tradycyjnie.

W rezultacie prosięta pochodzące od loch karmionych elektronicznie ważyły średnio o 1,24 kg więcej na końcu odchowu (68. dzień życia) oraz o 7,15 kg więcej na końcu tuczu (192. dzień życia). Korzyści te obejmują zarówno bezpośrednie przychody ze sprzedaży większej liczby kilogramów żywca, jak i pośrednie oszczędności wynikające ze skrócenia czasu przebywania zwierząt w chlewni.

Tabela 1. Średnia (± SD) masa ciała (kg) oraz średni dzienny przyrost masy ciała (ŚDP; kg/dzień) na końcu fazy odchowu (68. dzień) oraz na końcu fazy tuczu (192. dzień) u świń, których matki były żywione za pomocą elektronicznych karmideł lub systemu tradycyjnego w okresie laktacji.

Analiza wyników poubojowych wykazała większą masę tusz (Tabela 2) oraz większą masę elementów zasadniczych – zarówno z kością, jak i bez kości – przy jednoczesnej poprawie ich jakości pod względem stosunku tłuszczu do mięsa (Tabela 3)

Tabela 2. Średnia (± SD) masa tuszy, wydajność rzeźna, zawartość mięsa chudego w tuszy, grubość słoniny oraz średnica mięśnia grzbietowego (polędwicy) u świń, których matki były żywione za pomocą elektronicznych karmideł lub systemu tradycyjnego w okresie laktacji.

Tabela 3. Średnia (± SD) masa (kg) elementów zasadniczych z kością i bez kości oraz łączna masa mięsa chudego (szynka, łopatka, polędwica i brzuch) u świń, których matki były żywione za pomocą elektronicznych karmideł lub systemu tradycyjnego w okresie laktacji.

	Grupa
	Elektroniczne karmidła	Tradycyjne karmidła	wskaźnik P
Polędwica z kością	9.08 ± 1.35	8.35 ± 1.81	<0.001
Polędwica bez kości	8.13 ± 1.24	7.45 ± 1.63	<0.001
Chuda polędwica	5.93 ± 0.71	5.55 ± 1.12	<0.001
Szynka z kością	13.56 ± 1.74	12.67 ± 2.59	<0.001
Szynka bez kości	12.77 ± 1.62	11.85 ± 2.41	<0.001
Szynka – mięso chude	10.51 ± 1.27	9.84 ± 1.98	<0.001
Łopatka z kością	7.88 ± 1.06	7.24 ± 1.52	<0.001
Łopatka bez kości	7.15 ± 0.98	6.65 ± 1.40	<0.001
Łopatka – mięso chude	5.57 ± 0.70	5.20 ± 1.07	<0.001
Boczek z kością	4.84 ± 0.69	4.44 ± 0.94	<0.001
Boczek bez kości	4.50 ± 0.66	4.12 ± 0.89	<0.001
Boczek – mięso chude	2.99 ± 0.36	3.00 ± 0.57	<0.001

Lepsze zdrowie i dobrostan loch bez pogorszenia płodności

Pomimo niższego spożycia paszy, lochy żywione przy użyciu elektronicznych karmników traciły mniej masy ciała w okresie laktacji i utrzymywały lepszą kondycję (ocenianą na podstawie zmian grubości słoniny). Ma to kluczowe znaczenie dla ich zdrowia oraz szybkiego powrotu do rozrodu po odsadzeniu. Co istotne, badania nie wykazały negatywnego wpływu na płodność ani na liczbę prosiąt urodzonych w kolejnym miocie.

W zakresie dobrostanu zaobserwowano niższy poziom stresu (mierzony na podstawie biomarkerów ślinowych, takich jak alfa-amylaza) u loch żywionych za pomocą elektronicznych karmideł w jednej z porodówek, w której lochy były ustawione naprzeciwko siebie (59,17 ± 61,67 U/L u loch żywionych elektronicznie vs. 410,47 ± 61,67 U/L u loch żywionych tradycyjnie).

Krok w stronę zrównoważonej produkcji

Poza korzyściami produkcyjnymi, żywienie precyzyjne przyczynia się do bardziej zrównoważonej produkcji trzody chlewnej. Ograniczenie strat paszy zmniejsza wpływ środowiskowy związany z produkcją wieprzowiny oraz zagospodarowaniem odpadów. Dodatkowo optymalizuje wykorzystanie składników pokarmowych, takich jak azot i fosfor, ograniczając ich wydalanie do środowiska.

Żywienie precyzyjne z wykorzystaniem elektronicznych karmników stanowi bardzo skuteczne narzędzie poprawy efektywności, dobrostanu zwierząt oraz zrównoważonego rozwoju produkcji trzody chlewnej. Badania te pokazują, że dzięki wdrażaniu technologii takich jak elektroniczne systemy karmienia możliwe jest jednoczesne zwiększenie produkcji i poprawa jej jakości, przy jednoczesnej trosce o zwierzęta i środowisko.